AP4

Eşapman

escapement

ÖlçütEnerjiyi eşit parçalarla bırakır

Tanım

Eşapman çarkı ile ona geçen çatal biçimli bir koldan, yani ankerden oluşan düzenek. Dişli takımının enerjisini denetimli biçimde bırakan kapıdır.

Ne iş görür

Dişli takımının serbestçe boşalmasını engeller, çarkı her seferinde bir diş ilerletir ve her geçişte balansa küçük bir itme verir. Bu itme sayesinde balansın salınımı sönmez.

Olmasa

Zemberek birkaç saniyede boşalır, ibreler bir anda döner ve saat durur.

İsmi

Fransızca échappement, "kaçış". Tik-tak sesi dişlerin tek tek "kaçmasından" çıkar. Anker, Almanca Anker ("çapa"); çatal kol çapa gibi iki kola ayrıldığı için. İngilizce anchor da Latince ancora üzerinden aynı köktendir.

Örnek cümle

Kulağını dayayınca gelen tik-tak, ankerin çarka her dişte çarpması.

Şekiller

Gerçek örnek. Balansın yanındaki eşapman, dişli takımından gelen enerjiyi küçük adımlarla bırakır.

Mekanik saatin balans çarkı yakınında taş yataklar ve eşapman parçaları.
Wikimedia Commons · Hustvedt · CC BY-SA 3.0 · JPEG olarak kaydedildi ve gerekirse küçültüldü.

İlişkili kavramlar

Kaynaklar

  1. FHH — Tourbillon · Eşapman çarkı ve anker ile düzenleyici arasındaki ilişki
  2. Etymonline escapement · Kelimenin kökeni
  3. Etymonline anchor · Anker adının kökeni

Bu sayfada hata mı var, öneriniz mi var? Yazın.