Tanım
Zamanı dişli, balans ya da elektronik devre olmadan, doğal ve sürekli bir akışla gösteren saatler: güneşin gölgesi, akan kum ya da akan su.
Ne iş görür
Süreyi bir akışın ilerleyişine bağlar. Gölge gün boyunca döner, kum ve su belirli bir sürede boşalır; bu ilerleyiş okunarak zaman anlaşılır.
Olmasa
Mekanik saatten önceki binlerce yıllık zaman ölçümü sınıflandırmanın dışında kalır; "saat" sözcüğünün neden bu aletleri de kapsadığı görünmez.
İsmi
Mekanizma, Fransızca mécanisme üzerinden Yeni Latince mechanismus ve Yunanca mēkhanē ("makine, alet") sözcüğünden gelir; İngilizcede 1660'lardan beri "bir makinenin düzeneği" anlamındadır. -sız eki bu düzeneğin yokluğunu anlatır.
Alt bölümleme
Mekanizmasız saatler, zamanı taşıyan akışa göre üçe ayrılır: güneş saati (gölge), kum saati (akan kum) ve su saati (akan su).
Ayrıntılar
Mekanizmasız saatlerin çoğu iki işten yalnız birini yapar. Güneş saati günün saatini gösterir ama bulutlu havada ve gece çalışmaz. Kum saati ile su saati ise bir süreyi ölçer, günün saatini kendiliğinden söylemez.
Örnek cümle
Kum saati mekanizmasızdır; içinde dişli yok, yalnız kum akıyor.