Kum saati

hourglass

ÖlçütSüreyi akan kumla ölçer

Tanım

Dar bir boğazla birleşen iki cam hazneden oluşan, kumun üstten alta akmasıyla belirli bir süreyi ölçen mekanizmasız saat.

Ne iş görür

Boğazın genişliği, kumun bütünüyle akması için geçen süreyi belirler: bir saat, yarım saat ya da bir dakika. Ters çevrilince ölçüm yeniden başlar.

Olmasa

Su donsa da gemi sallansa da çalışan basit bir süre ölçer olmaz; gemilerde hız ölçümü ve kiliselerde vaaz süresi gibi işler başka yolla yapılırdı.

İsmi

İngilizce hourglass, hour ("saat") ile glass ("cam") sözcüklerinden oluşur; sandglass da denir. Türkçe ad içindeki akan maddeden gelir.

Ayrıntılar

Britannica'ya göre kum saati, gemilerde log ile birlikte hız ölçmede kullanıldığında log glass diye anılırdı; kiliselerde de yaygındı. Kol saatindeki kronograf (C2.1) gibi bir süreyi ölçer, günün saatini göstermez.

Örnek cümle

Kum saati bitince yumurta hazır.

Şekiller

Kum saati
Şekil 1.2. Kum, üst hazneden dar boğaza, oradan alt hazneye akar.

Gerçek örnek. Camın içindeki kum, üst hazneden alt hazneye inmiş. Akış bitince ölçülen süre dolmuş olur. Fotoğraf: Michael Himbeault, CC BY 2.0.

Ahşap çubukların arasında duran bir kum saati. Kum alt haznede birikmiş.
Wikimedia Commons. Michael Himbeault, CC BY 2.0.

İlişkili kavramlar

Kaynaklar

  1. Britannica: hourglass · Tanım ve kullanım
  2. Wikimedia Commons: kum saati · Kum saati fotoğrafı

Bu sayfada hata mı var, öneriniz mi var? Yazın.