Tanım
Dar bir boğazla birleşen iki cam hazneden oluşan, kumun üstten alta akmasıyla belirli bir süreyi ölçen mekanizmasız saat.
Ne iş görür
Boğazın genişliği, kumun bütünüyle akması için geçen süreyi belirler: bir saat, yarım saat ya da bir dakika. Ters çevrilince ölçüm yeniden başlar.
Olmasa
Su donsa da gemi sallansa da çalışan basit bir süre ölçer olmaz; gemilerde hız ölçümü ve kiliselerde vaaz süresi gibi işler başka yolla yapılırdı.
İsmi
İngilizce hourglass, hour ("saat") ile glass ("cam") sözcüklerinden oluşur; sandglass da denir. Türkçe ad içindeki akan maddeden gelir.
Ayrıntılar
Britannica'ya göre kum saati, gemilerde log ile birlikte hız ölçmede kullanıldığında log glass diye anılırdı; kiliselerde de yaygındı. Kol saatindeki kronograf (C2.1) gibi bir süreyi ölçer, günün saatini göstermez.
Örnek cümle
Kum saati bitince yumurta hazır.
Şekiller
Gerçek örnek. Camın içindeki kum, üst hazneden alt hazneye inmiş. Akış bitince ölçülen süre dolmuş olur. Fotoğraf: Michael Himbeault, CC BY 2.0.